Bestaat typofilie? De liefde voor de letter, de spiegel van een blad? Het woord zal wel niet bestaan maar het gevoel is bekend. Ooit vond ik de kelders van de Universiteit van Amsterdam een genummerd boek van de Nederlandse typograaf Jan van Krimpen en ergens in de tijd moet ik dit boek kwijtgeraakt zijn. Waarschijnlijk heb ik het verpatst in De Slegte. Ik had het opgegeven ooit iets van typografie te begrijpen.

Maar een lettertype bepaalt soms het gezicht van een boek. Ik moet denken aan de ernstige letters van het boek Karakter van Bordewijk, aan Tempel en Kruis van Marsman en aan Vormen van Martinus Nijhoff. De vrolijke en open letters van de boeken van Willem Elsschot met hun lange staarten en hoge stokletters. De smeuïge letters van Terug naar Oegstgeest van Jan Wolkers, in regels over de breedte opgevuld met wit zodat zich mooie blokken tekst vormen. De typograaf Jan Vermeulen gebruikt in dit boek de grootste komma die ik ooit gezien heb. Een megakomma!

Lees meer »

Op zoek naar wat nieuws over Lucebert stuitte ik op een artikel van Nico de Boer uit BN De Stem. De titel luidt: Zonder humor is de dichter verdacht. Ik kan er niet echt een touw aan vastknopen maar het heeft iets te maken met de boekenweek en het thema Lof der Zotheid. Het stuk opent met een zin die als geen ander laat zien wat een anakoloet is: Scherts, satire en ironie’ luidt het thema van de 72ste Boekenweek, onder het motto ‘Lof der Zotheid’. Een wat omslachtige manier van de stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) om de ‘humor in de letteren’ te promoten in de breedst mogelijke zin. Over omslachtig gesproken.

Het gedeelte over Lucebert bevat gelukkig een citaat van Reve en is dus dragelijk: Voor Lucebert, Hugo Claus en Gerard Reve behoorden ernst en luim, het banale en het verhevene als vanzelfsprekend bij elkaar. Zelden hoor je poëzielezers bulderen om een gedicht dat in de grond getuigt van een diepe ernst, maar Reve heeft nog steeds de lachers op zijn hand: Gevraagd naar zijn opinie over het jongste prachtboek De Avonden, zeide eens de oude schrijver Nescio: ‘Dat boek? Dat is geen boek: dat is een onboek.’ ‘ Toch pakt het je wel aan, Pappie’, wierp zijn vrouw hem tegen.
‘Dat is zo’, gaf hij toe. ‘Net als de cholera.’

Een zin als deze biedt ook een leuk bruggetje voor mij tussen Reve, Lucebert en Nescio. En dan zie ik deze afbeelding met komisch bijschrift:

In een miniscule letter staat daar het volgende onderschrift: In het werk van de schilder Jeroen Boch, een echtgenoot van Erasmus, staat humor en zotheid vaak centraal. Zoals ook in dit schilderij van eind vijftiende eeuw: de hel.

http://www.bndestem.nl/boeken/article1202043.ece

De dertiendag is de dertiende dag na Kerst. Driekoningen dus. Caspar, Melchior en Balthasar die onder een fel lichtende ster het kindje Jezus en Moeder Maria vonden in een stal te Bethlehem. Ze boden het kind goud, wierook en mirre aan. Dat was de zesde januari, nu is het de zevende. De kerstboom weer weg, tijd voor iets nieuws. En ik ben net terug van een soort pelgrimstocht naar Zwitserland. Om tot bezinning te komen nadat we mijn vrouw haar familie in Korea gevonden hebben. Vier zussen en een moeder. Waarover later deze maand meer. Lees meer »

Na het boek de Da Vinci Code van Dan Browne weet waarschijnlijk iedereen wel iets over de tempeliers. Ik kende ze alleen van de uitdrukking zuipen als een tempelier. En van de brieven van Gerard Reve. Die ondertekende nog wel eens met tempelier. Ik zal hieronder alles wat ik aan informatie bijeen heb geschraapt op een hoop gooien. De verfijning komt later. Lees meer »

Ik herinnerde me het memorare waarmee Reve het voorlezen van De Avonden start. Hij heeft speciaal een Nederlandse vertaling geleverd en het gebed staat in facsimile op de achterkant van de cd-doosjes. De cd’s heb ik gekregen van mijn ouders voor mijn verjaardag in 1991. Lees meer »

Na de begrafenis van Reve ben ik met een goede vriend afgereisd naar het Benedictijnerklooster Sint-Mauritius in Clervaux, Luxemburg. Het gebouw is ontworpen door de Nederlandse architect J. Klomp. Een indrukwekkende abdij boven op een heuvel boven de stad Clervaux. Het was stille zaterdag dus in de avond vond de Paaswake plaats. Ik kan me niet herinneren dat ik zoeen mis al eens eerder had meegemaakt maar het is voor de sobere monikken een jaarlijks hoogtepunt en het was zeer interessant om mee te maken. Lees meer »

In het artikel over het pikeurtje haalde ik hem nog aan, nu is hij begraven. In Machelen aan de Leie. Onder ruime belangstelling mag je wel zeggen. Dood zijn is niet erg, maar je leeft zo weinig. Samen met een aantal literaire vrienden was ik erbij en het was een mooie begrafenis. We hadden plaats op het oksaal, vlak naast het orgel en het koor. Lees meer »

Een pikeurtje? Klinkt naar vroeger, toen de volwassenen spraken in wonderen. Likeurtjes, pikeurtjes, Lucas Bols en JW Siebrand. Een pikeurtje is een merk vruchtenwijn van de firma Siebrand. Het is een frambozen-bessenwijn met jeneverbessenextract. Het doet meteen denken aan de Avonden van Gerard Reve. Zijn moeder denkt vruchtenwijn gekocht te hebben maar het blijkt een bessen-appelsap:

‘Nee,’ zei hij, ‘wijn is het niet. Het staat er ook gewoon op. Bessen-appel. Bereid uit sap van vers geplukte, eerste kwailiteit rode bessen en goudreinetten. Het is gewoon sap. Met suiker, mogen we hopen. Maar met wijn heeft het niets te maken.’

 

Lees meer »