Ik ben bezig een stuk over de Faust van Goethe voor te bereiden en op zoek naar een exemplaar van dit stuk stuitte ik in de kast van mijn vrouw op een vondst. Het boek uit 1957 getiteld On designing and devising type van de typograaf Jan van Krimpen. Het boek waarover ik enkele weken geleden nog schreef dat ik het waarschijnlijk ooit verkocht had aan de Slegte. Het boek is gedrukt in een wereldwijde oplage van 1400 stuks, mijn kopie is uitgegeven door A.A. Balkema uit Kaapstad, Zuid-Afrika.

In de afgelopen week, de heilige week, was ik in de stad Gent (foto’s uitstapje) en in Amsterdam ben ik naar de Matthäus Passion in het Concertgebouw geweest. In Gent heb ik het Lam Gods van de gebroeders Van Eyck gezien. Ook heb ik me daar valse euromunten van het Vaticaan laten aansmeren en was ik een soort mini-Sint-Pieter in Noord-Brabant. Deze week heb ik uitgezocht wie Johannes de Doper ook alweer was en wie Christoffel. En nu is het dan Stille Zaterdag, de dag na de Goede Vrijdag en de dag voor Pasen en het is een prima dag om wat religeuze verbanden te leggen.

Bestaat typofilie? De liefde voor de letter, de spiegel van een blad? Het woord zal wel niet bestaan maar het gevoel is bekend. Ooit vond ik de kelders van de Universiteit van Amsterdam een genummerd boek van de Nederlandse typograaf Jan van Krimpen en ergens in de tijd moet ik dit boek kwijtgeraakt zijn. Waarschijnlijk heb ik het verpatst in De Slegte. Ik had het opgegeven ooit iets van typografie te begrijpen.

Maar een lettertype bepaalt soms het gezicht van een boek. Ik moet denken aan de ernstige letters van het boek Karakter van Bordewijk, aan Tempel en Kruis van Marsman en aan Vormen van Martinus Nijhoff. De vrolijke en open letters van de boeken van Willem Elsschot met hun lange staarten en hoge stokletters. De smeuïge letters van Terug naar Oegstgeest van Jan Wolkers, in regels over de breedte opgevuld met wit zodat zich mooie blokken tekst vormen. De typograaf Jan Vermeulen gebruikt in dit boek de grootste komma die ik ooit gezien heb. Een megakomma!

Op zoek naar wat nieuws over Lucebert stuitte ik op een artikel van Nico de Boer uit BN De Stem. De titel luidt: Zonder humor is de dichter verdacht. Ik kan er niet echt een touw aan vastknopen maar het heeft iets te maken met de boekenweek en het thema Lof der Zotheid. Het stuk opent met een zin die als geen ander laat zien wat een anakoloet is: Scherts, satire en ironie’ luidt het thema van de 72ste Boekenweek, onder het motto ‘Lof der Zotheid’. Een wat omslachtige manier van de stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) om de ‘humor in de letteren’ te promoten in de breedst mogelijke zin. Over omslachtig gesproken.

Het gedeelte over Lucebert bevat gelukkig een citaat van Reve en is dus dragelijk: Voor Lucebert, Hugo Claus en Gerard Reve behoorden ernst en luim, het banale en het verhevene als vanzelfsprekend bij elkaar. Zelden hoor je poëzielezers bulderen om een gedicht dat in de grond getuigt van een diepe ernst, maar Reve heeft nog steeds de lachers op zijn hand: Gevraagd naar zijn opinie over het jongste prachtboek De Avonden, zeide eens de oude schrijver Nescio: ‘Dat boek? Dat is geen boek: dat is een onboek.’ ‘ Toch pakt het je wel aan, Pappie’, wierp zijn vrouw hem tegen.
‘Dat is zo’, gaf hij toe. ‘Net als de cholera.’

Een zin als deze biedt ook een leuk bruggetje voor mij tussen Reve, Lucebert en Nescio. En dan zie ik deze afbeelding met komisch bijschrift:

In een miniscule letter staat daar het volgende onderschrift: In het werk van de schilder Jeroen Boch, een echtgenoot van Erasmus, staat humor en zotheid vaak centraal. Zoals ook in dit schilderij van eind vijftiende eeuw: de hel.

http://www.bndestem.nl/boeken/article1202043.ece

Foto’s van de reis naar Zuid-Korea. Straten, mensen, etenswaar en andere opmerkelijke zaken uit dit merkwaardige land. We hebben een prachtige tijd gehad met bezoeken aan Seoul, Inchon en Pusan. De afmetingen van de metropool Seoul met zijn 22 miljoen inwoners zijn indrukwekkend en zal wel in niets te vergelijken zijn wat Hendrik Hamel en Jans Janszoon Weltevree er 400 jaar geleden gezien hebben. Of het moet het paleis Gyeongbokgung geweest zijn. Ik denk dat Korea ook in geen enkel opzicht meer lijkt op wat Nederlandse VN-militairen er in 1953 achterlieten. Een door verschroeide aarde gekenmerkte oorlog had het land aan de rand van de totale vernietiging gebracht. En ik denk dat het land ook geen enkel opzicht meer te vergelijken is met het land waaruit mijn vrouw in 1975 geadopteerd werd. Wij troffen een modern, dynamisch en rijk land aan.

Foto’s Zuid-Korea

Afgelopen week was ik met mijn dochter in het Rembrandthuis aan de Sint Antonie breestraat in Amsterdam. Dat huis is een heel leuke ervaring en voor het eerst van mijn leven heb ik cochenille gezien bij de demonstratie verfmaken. Ook vertelde een zeer kundige gids over de verschillende technieken van het etsen en werd de drukpers in werking gezet. De ets van De Windmolen mocht mijn dochter meenemen en ze bezig nu dus een bijna echte Rembrandt. Het enige echte schilderij van Rembrandt dat er was bleek bij toeval het schilderij te zijn van Minerva. Bij het Rembrandthuis hebben ze tal van prachtige etsen van Rembrandt en ook voor de kinderen is het leuk.

De Prijs van Rome is een prijs die mij tot de verbeelding gesproken heeft. Je hoorde hem vaak genoemd worden in verband met grote kunstenaars als Bizet, Gounod en Berlioz. Het was een van die prestigieuze zaken die landgrenzen oversteeg. De Prix de Rome is een Franse uitvinding. Zoals je nu de Oscars en de Emmys hebt. Er is ook een Prix de Rome in Nederland. Hoe zit dat dan?

Dat is een spreekwoord dat aangeeft dat iemand ergens geweest is zonder het belangrijkste te zien. Nu was ik in Rome en heb er ontzettend veel gezien. Ik was overweldigd door deze stad. Rome heeft niet de schoonheid van Florence maar wordt gekenmerkt door eeuwen en eeuwen van macht. De Romeinen, de pauzen, de keizers, de koningen. Het centrum van een wereldrijk, het hart van het Westerse christendom en de hoofdstad van een land. En wat valt er zoal te zien?

Het begon met een flesje Italiaanse rode wijn die een vriend van me meebracht. En het voerde me verder naar de Italiaanse renaissance, de Jezuïeten en de tachtigjarige oorlog.

De Farnesi en rode wijn
De fles had een prachtig en statig etiket. Op dit etiket groot het woord Farnese en de aanduiding Montepulciano d’Abruzzo. Wijn uit Toscane en niet van de chianti-druif was de uitkomst van het gesprek dat we over de wijn hadden. Hij smaakte me zo goed dat ik er iets meer van wilde weten. Nu dacht ik al te weten dat Chianti een wijnstreek in de buurt van Florence is maar ik wist niet dat Montepulciano een stadje in Toscane is.

Zijn er mensen die niet van muziek houden? Muziek is voor mij net zo ongrijpbaar als de liefde, de roem en de macht. Het zegt me niets en het zegt me alles. Ik kan het niet duidelijker maken dan dat. En dat is wel een gebrek als je het wil hebben over een aantal grote zangers. Tom Waits, Bram Vermeulen en Jacques Brel.