Naast al het gebarbecue ben ik de laatste weken ook in een aantal Amsterdamse gelegenheden geweest die de moeite waard waren. Daarvan is café Amsterdam wellicht de minst bijzondere. De locactie is heel bijzonder maar de bediening langzaam en onpersoonlijk. Jammer. De Tuin, De Goudfazant, Vertigo, De Vrije Vork en Het Arendsnest hadden echter veel meer te bieden.

De Tuin
Café De Tuin in de 2e Tuindwarsstraat 13 is een heel sfeervol café en valt op door de ruimte. Hoog plafond en achterin een glazen dak. Ze hebben een aantal prima bieren op tap (Floreffe, Moinette, La Chouffe, Tongerlo) en op fles.

Vertigo
Restaurant naast Het Filmmuseum in het Vondelpark. Genoemd naar de beroemde film van Hitchcock (de kok, met c.o.c.k.). Prachtig restaurant maar deze keer was ik er voor een borrel op het terras. Een van de weinige dagen met mooi weer en het werd een bewogen en veelbesproken avond.

De Goudfazant
Tussen de AKZO en de DRAKA-fabrieken in Amsterdam-Noord vind je hotel-restaurant De Goudfazant. In een oude fabriekshal is een ruim opgezet restaurant met prima eten. Ook hier een reeks goede bieren (oa. St. Idesbald dubbel en Lousberg op fles). Ik heb zelf een gerecht met Portobello (grote champignon) gegeten.

De Vrije Vork
Ook in de Jordaan vind je aan de Egelantiersstraat 122 restaurant De Vrije Vork. Dit Limburgs-Zwitsers restaurant heeft niet alleen lekker eten, ze hebben ook een economisch grappig concept. Je rekent af per gram. Dit voert terug op een concept van een Zwitsere restaurantketen waarvan ik de naam niet weet. Als je dus geen grote honger hebt maar wel houdt van biologisch eten in een echt Jordaneese omgeving dan is dit restaurant een aanrader.

Het Arendsnest
Dit is geen restaurant maar een bierproeflokaal met alleen maar Nederlands bier op de kaart. Voor de trappistenliefhebbers is er dus helaas alleen maar La Trappe maar voor de rest is het smullen. Kroon bier, Lindeboom, Budels Pils, Brand, Christoffel Robertus, IJ IJwit, Alfa, Amstel, Heineken, Jopen en nog veel meer! Je vindt Het Arendsnest op de Herengracht 90.

Bier op tap, bier op fles
Gastheer van de avond was Robin Brilleman, liquorist/vinoloog, whisky-journalist en schrijver, en één van Nederlands meest vooraanstaande whisky-kenners. En gelukkig had hij ook verstand van bier. Hij kon me haarfijn uitleggen waarom veel kenners bier van de tap prefereren. Getapt bier is namelijk ongepasteuriseert en dus smaakvoller. Dit is ook meteen de reden waarom heel veel bovengistende bieren helemaal niet getapt kunnen worden: ze moeten nagisten op de fles. Pasteurisatie zou de nagisting volledig onmogelijk maken.

Ondergistend/Bovengistend bier
Nu ik er toch over bezig ben al ik nog even het verschil uit proberen te leggen tussen bovengistend en ondergistend bier. Gist is een leven organisme dat van suiker alcohol maakt. Bij bovengistend bier is de temperatuur van de vloeistof vrij hoog en dan komt het gist bovendrijven. Nadat in de 19e eeuw industriële koeling mogelijk werd kon men ook op lagere temperatuur gaan brouwen (4 tot 12 graden). Bij deze temperaturen zinkt het gist naar benenden. Dit heeft als voordeel dat het bier minder snel besmet raakt met bacteriëen en dergelijke. Het geeft dus zekerheid voor de brouwer. Een goed voorbeeld van ondergistend bier is Pilsener en de meeste abdijbieren en trappisten zijn bovengistende bieren.

Dubbel, tripel
Een ander vraag die beantwoord werd in Het Arendsnest is het verschil tussen dubbel en tripel bier. Later las ik er dit over:

Deze termen hebben niets te maken met het aantal vergistingen.
Het refereert aan de hoeveelheid grondstoffen. Hoe meer grondstoffen per liter water, hoe meer smaakstoffen, des te meer smaak. Dit wil niet zeggen dat in een dubbel twee keer zoveel grondstoffen gebruikt worden, maar meer dan in een enkel.

Het verhaal

In de middeleeuwen werd zoals je weet al bier gebrouwen. Omdat de brouwers toen ook al niet dom waren, werd er natuurlijk uit winstoogpunt zo min mogelijk grondstoffen gebruikt.Voor de gewone arbeider was dit prima, maar de mensen met wat meer geld wilden graag een wat beter produkt. Voor deze mensen werd dan ook een bier gebrouwen wat meer grondstoffen bevatte en daardoor ook beter van smaak was. Dit bier was uiteraard wat duurder. Er ontstond met 2 verschillende soorten bier echter een probleem met de opslag en het transport naar de plaatselijke “kroeg”. Over het algemeen waren de mensen die werkten in de opslag en het transport (wat overigens met paard en wagen of kruiwagen gebeurde) ongeschoolde arbeiders, die dus niet konden lezen en schrijven. Om deze mensen toch duidelijk te maken, wat de inhoud van de vaten was, zette de brouwer kruizen op de vaten.1 kruis= eenvoudig bier (enkel)
2 kruizen = duurder bier (dubbel)En het laat zich raden wat er gebeurde toen er nog een duurder bier kwam, met nog meer grondstoffen.
Als je op een flesje La Trappe of Ter Dolen kijkt zie je op het etiket nog de kruizen die op het type bier duiden.