Laatst was Erwin Kroll het onderwerp van milde spot in De zomer draait door. In de TV Draait Door was een fragment van het journaal waar de weerman sprak over wolken met zichtbare zonnestralen en hij deze beschreef als jakobsladders waar emmers vanaf kwamen. Dat moesten natuurlijk engelen zijn maar toch wel grappig. Hij refereerde aan het visioen van de aartsvader Jakob die in Genesis beschreven staat. Ik kende deze stralen echter alleen maar onder de naam Crepusculaire Stralen. En wat heeft dit te maken met de Dominicanen en klaprozen?

Jakobs droom in Bethel
Deze ladders voeren terug naar de bijbel waar in Genesis een visioen van de aartsvader Jakob (de ware Jakob) beschreven wordt:
Jakob verliet dus Berseba en ging op weg naar Charan. Op zijn tocht kwam hij bij een plaats waar hij bleef overnachten omdat de zon al was ondergegaan. Hij pakte een van de stenen die daar lagen, legde die onder zijn hoofd en ging op die plaats liggen slapen. Toen kreeg hij een droom. Hij zag een ladder die op de aarde stond en helemaal tot de hemel reikte, en daarlangs zag hij Gods engelen omhoog gaan en afdalen. Ook zag hij de HEER bij zich staan, die zei: ‘Ik ben de HEER, de God van je voorvader Abraham en de God van Isaak. Het land waarop je nu ligt te slapen zal ik aan jou en je nakomelingen geven.

Deze naam Jakobsladder wordt ook gebruikt voor speerkruid.

Crepusculair
Maar Crepusculaire stralen kan ik een geen enkel Nederlands woordenboek terugvinden. Ik had iemand ooit het woord crepusculair horen gebruiken om het gedrag van konijnen te verklaren. Crepusculair komt uit het Latijn en betekent schemering en het woord wordt gebruikt voor temporale specialisten. Zoogdieren die een bepaald moment op de dag gebruiken om zich te manifesteren. Je hebt dagdieren, nachtdieren en dus ook schemerdieren. Tot die schemerdieren behoren niet alleen het konijn maar ook herten, wezels, fretjes, muizen, hamsters en cavia’s.

Jakobijnen en Dominicanen
Nooit heb ik begrepen wat de fanatieke Jakobijnen van Robespierre te maken hadden met een Jakobijnenklooster. Jakobijnen is echter een verouderde naam voor de eveneens fanatieke Dominicanen. Ze waren beiden genoemd naar een klooster in de Parijse straat Rue Saint-Jacques, waar Jacques de Franse naam is voor Jakob. En deze Rue Saint-Jacques is ook het beginpunt van de Via Turonensis, de jakobsroute van Parijs naar Santiago de Compostella via de stad Tours.

Klaprozen
Dit alles heeft echter niets te maken met klaprozen oftewel de gewone klaproos (Papaver rhoeas). Die kwamen deze week terloops ter sprake, niet in het minst omdat ze nu overal bloeien. Prachtige bloem die ik ken als omwoelplant. Dat wil zeggen dat hij bloeit als de grond omgewoeld is. Soms zie je gewoon een spoor van klaprozen als er een leiding opgegraven is. Het zaad van de klaproos kan jaren diep onder de grond zitten en als het na omwoeling boven komt dan kiemt hij. Misschien dat de klaproos daarom ook bekend staat als de kollebloem waar kol staat voor heks.

Klaprozen en de Eerste Wereldoorlog
Over de klaproos (poppy) en de Eerste Wereldoorlog las ik dit verhaal in de Wikipedia:

Vroeger werd gedacht dat de plant groeide op de plaats waar iemand vermoord was en dat het bloed door de plant werd opgenomen en bewaard in de bloembladen. Daarom dacht men dat dit de oorzaak was van de vele klaprozen op het slagveld. In werkelijkheid is de oorzaak dat de zaden pas kiemen als ze aan licht worden blootgesteld. Doordat het slagveld omgewoeld werd, kwamen de zaden aan het licht en kiemden.

Het meest neutrale en internationaal verspreide symbool voor de in de Eerste Wereldoorlog gesneuvelde geallieerde soldaten aan de IJzer, is de Klaproos. De Amerikaanse Moina Belle Michael besloot in 1918, na de wapenstilstand, altijd een klaproos te dragen. Andere vrouwen namen dit over en gingen de bloemen verkopen. De opbrengst ging naar de weduwen en kinderen van de gesneuvelde soldaten en naar invalide soldaten. In Frankrijk kreeg dit in 1921 navolging en in Engeland in 1922. In Groot-Brittannië is de klaproos uitgegroeid tot symbool voor alle gesneuvelde soldaten. De non-profit organisatie die zich bekommert om oorlogsslachtoffers en hun nabestaanden heet er Poppy Appeal.