De Prijs van Rome is een prijs die mij tot de verbeelding gesproken heeft. Je hoorde hem vaak genoemd worden in verband met grote kunstenaars als Bizet, Gounod en Berlioz. Het was een van die prestigieuze zaken die landgrenzen oversteeg. De Prix de Rome is een Franse uitvinding. Zoals je nu de Oscars en de Emmys hebt. Er is ook een Prix de Rome in Nederland. Hoe zit dat dan?

Villa Medici en Prix de Rome
In Rome werden we op Maria Onbevlekte Ontvangenis overvallen door een pauselijk bezoek aan het Spaanse plein en we zijn toen de Villa Medici op de Pincio ingevlucht. Dit paleis werd gebouwd in opdracht van de Florentijnse kardinaal Ferdinando I de’ Medici in de 16de eeuw op de grond van de tuinen van Lucullus. Alles was spannend in dit gebouw. Het paleis zelf, het interieur, de tuinen en het uitzicht. En mooier nog, het blijkt de Franse Academie te huisvesten, de Academie die de Prix de Rome in leven riep. Toen de de Medici in 1737 in de mannelijke lijn uitstierven ging het paleis over naar de koninklijke familie van Lotharingen en in 1803 kwam het paleis in bezit van Napoleon Bonaparte die het op zijn beurt doorgaf aan de Franse Academie in Rome. Sinds die tijd huisvestte de Villa de Medici de winnaars van de Prix de Rome.

Prix de Rome in Nederland
In Nederland bestaat sinds 1807 onder de naam Prix de Rome een aanmoedigingsprijs voor jonge kunstenaars en architecten. De prijs werd door Lodewijk Napoleon in het Koninkrijk Holland ingevoerd, en in 1817 door Koning Willem I als Nederlandse staatsprijs bevestigd. Minister Thorbecke hief de prijs in 1851 op, maar in de Wet op de Rijksacademie van 26 mei 1870 legde Koning Willem III de prijs weer officieel vast. De verantwoordelijkheid voor handhaving van bepalingen en spelregels berust sindsdien bij de directeur van de Rijksakademie voor Beeldende Kunsten.

Velazquez
De schilder Velazquez kende ik al van zijn schildering van Aesopus. Deze Diego Rodríguez de Silva y Velázquez was een Spaanse kunstschilder die werkte aan het hof van de Habsburgse koning Filips IV. Hij portretteerde deze Filips en ook deze Habsburger toont onmiskenbaar het voor de Habsburgers kenmerkende centenbakje.

Velazquez en de Orde van Sint-Jakob
Velázquez behoorde tot de lage ongetitelde Spaanse adel en werd in 1659 opgenomen in de Orde van Sint-Jakob van het Zwaard. In zijn magnus opus Las Meninas uit 1656 staat de schilder afgebeeld met het rode jakobskruis op zijn borst. De legende gaat dat koning Filips IV zelf het jakobskruis op het schilderij aanbracht, drie jaar na voltooiing van het werk.

Velazquez en de Villa Medici
Op een van zijn twee reizen naar Rome schilderde Velazquez ook de tuin van de Villa Medici. Zo te zien was de staat van onderhoud niet al te best.