Waarom blijven bomen soms in het ene jaar langer groen als in het ander? En waarom besluit een blad op een gegeven moment dat het de hoogste tijd is zich over te geven aan de winter? In een tijd van veranderend klimaat een niet onbelangrijke vraag. Te meer omdat een boom in blad acht keer zo gevoelig is voor storm. Tot ik stuitte op een prima artikel van de KNMI dacht ik dat de val van het blad afhangt van de temperatuur. Maar er is meer.

Niet zo somber

Het blijkt dat niet alleen de temperatuur maar ook de hoeveelheid licht een rol speelt op het blad. Normaal hebben we in de herfst veel somber weer en dan is er weinig zonlicht. Het blad weet dan dat het tijd wordt om van de boom af te vallen. Alle seinen staan op rood zogezegd. Oud KNMI-meteoroog en bioloog Baltus Zwart zegt het wat preciezer: Door het zonnige weer kon in combinatie met de hoge temperaturen het fotosynthese proces gewoon op volle sterkte doorgaan waardoor het in het blad aanwezige abcissine zuur, dat zorgt draagt voor de vorming van het abcissinelaagje (afscheidingslaagje) aan de voet van het blad, nog geen kans kreeg zijn invloed uit te oefenen. Baltus Zwart hanteerde de richtlijn dat de bomen in ons land voor 5 december helemaal kaal waren. Vorig jaar was dat al 10 december en mogelijk dit jaar nog later.

Tegen het licht
Deze informatie was voor mij zeer bruikbaar. Voor het beantwoorden van een lang bestaande vraag. Steeds als het herfst wordt valt me op dat blad langer lijkt te blijven hangen rond een lantaarnpaal. Je ziet dan een kale boom met alleen nog maar blad rond de lichtbron. Als alleen temperatuur een rol zou spelen dan zou dit gewoon toeval zijn. Of van de warmte van de lamp komen. Maar als licht een rol speelt dan is het voor mij te begrijpen dat rond het lantaarnlicht het blad zich langer handhaaft als in de rest van de boom.

Over bladeren gesproken
Ik dacht altijd dat de Canadese vlag met het blad van een suikeresdoorn al heel oud was. Tot een Canadese kennis van me vertelde dat deze vlag pas in de jaren zestig van de vorige eeuw in omloop gekomen is. De symboliek van deze vlag is interessant: In 1921 verklaarde koning George V dat de kleuren van Canada rood en wit zijn. Het rood is afkomstig van het kruis van Sint-Joris, dat op de vlag van Engeland staat. Het wit is afgeleid van de witte kleur van de Franse vorsten sinds Karel VII. Al rond 1700 was het esdoornblad een symbool van de Canadese natuur. Het esdoornblad op de vlag is van de suikeresdoorn. Suikeresdoorns zijn inheemse Canadese bomen. In het blad kunnen ook twee boze witte gezichten gezien worden, die lijnrecht tegenover elkaar staan. Hierin wordt een verwijzing gezien naar de vaak confrontiële natuur van het Canadese federalisme, hoewel dit nooit bedoeld werd. (Ik zie het niet).

Esdoorn is geen es met doornen
De boom genaamd esdoorn is een bron van associaties. Waarom heet deze boom ook esdoorn en ahorn? En in het latijn heet hij Acer, in het Engels Maple. Van de suikeresdoorn tapt men ahornsiroop. Ik lees in het woordenboek dat de betekenis van boomnamen nogal makkelijk veranderd door de eeuwen. Zo is de herkomst van het woord es van het Griekse woord oxua wat beuk betekent. Ik bedoel maar. Hoe die esdoorn eruit ziet? Ik zou het niet weten maar een keer paar jaar is hij onmisbaar. Als hij helikoptertjes levert. Maar mocht je het wel weten dan lijkt me een bezoek aan het Esveld Aceretum in Boskoop. Daar hebben ze de grootste collectie esdoorns ter wereld van maar liefst 600 verschillende soorten.
Al schijvende besefte ik ook dat es en esdoorn niet hetzelfde zijn. De es heet ook wel Fraxinus excelsior en is de boom Yggdrasil waarvan de Germanen aannamen dat het de eerste man ter wereld voorbracht. Maar dat is een heel ander verhaal.

Een ander verhaal is ook de kauwgomballenfabriek Maple Leaf die tot 2003 gevestigd was in Over-Amstel. De oudste kauwgomfabriek van Nederland genoemd naar het suikeresdoornblad van de Canadese bevrijders.