Sommige gebieden op de wereld hebben een wat vage status. Zijn ze zelfstandig, autonoom, betwist of hebben ze een status aparte. Wie is er staatshoofd van Vaticaanstad, de Faeröer, Groenland, Åland of Aruba? Hebben ze een volkslied, vlag, postzegel en paspoort? Betaalden ze vroeger in de enclave Baarle-Hertog met Belgische Franken en wat is er gebeurd met het landje Neutraal Moresnet waarmee Nederland tot 1919 een vierlandenpunt vormde.

Maltezer Orde
Zijn allemaal goede vragen maar wat te denken van een organisatie die geen grondgebied heeft maar door vele landen erkend wordt als een souverein orgaan. Een organisatie die paspoorten uitgeeft en beschikt over diplomatieke vertegenwoordigers. Ze hebben een vlag, een grootmeester als staatshoofd en hun hoofdzetel in Rome. De officiële naam is: Souvereine Militaire Hospitaal Orde van Sint Jan van Jeruzalem, van Rhodos en van Malta. Beter bekend als de Maltezer Orde.

Maltezer Ridders
Zoeen ridderorde spreekt tot de fantasie. De orde vond zijn oorsprong in een hospitaal voor pelgrims in Jeruzalem. De instelling werd in 1099 omgevormd tot een ridderorde. De Maltezer Orde is genoemd naar zijn beschermheilige, Johannes de Doper. De ridders, die geloften van armoede, kuisheid en gehoorzaamheid moesten afleggen, richtten zich vooral op de verzorging van zieken in hun hospitaal, en werden daarom ook wel Hospitaalridders genoemd. Toch had de orde ook een militaire taak, zoals het beschermen van de pelgrims en ziekenhuizen. Door de oprukkende Turken en de val van de door de Kruisvaarders gestichte landen zag de orde zich enkele keren genoodzaakt te verhuizen, achtereenvolgens naar Akko, Cyprus en Rhodos. Uiteindelijk ging ook Rhodos verloren. In 1530 beleende keizer Karel V de Ridderorde met het graafschap Mergentheim en het eiland Malta. Hiervan stamt ook de naam Maltezer Ridders.

Napoleon en de Maltezer Orde
Gedurende honderden jaren bezat de Maltezer Orde het eiland Malta tot Napoleon het in 1798 aandeed tijdens zijn expeditie naar Egypte. Met een list nam Napoleon het eiland in. Hij verbleef er enkele dagen, genoeg tijd om de Orde systematisch te ontdoen van hun roerende goederen. Napoleon had een intense afkeer van geestelijke Ridderorden en dit was wederzijds. De minachting die de Fransen aan de dag legden voor het geloof dreef de Maltezers in de armen van de Engelsen die het in 1800 veroverden en er goede steunpilaar in zagen voor hun zeemacht in de Middelandse Zee. Dat kwam goed van pas in de Tweede Wereldoorlog toen de Maltezers zich heftig verzetten tegen de Asmogendheden. Ze werden collectief beloond met een George Cross. Dit Sint-Joriskruis siert nu de vlag van het zelfstandige Malta.

De Aventijn
De zetel van de orde is nu in Rome en de twee gebouwen die de orde daar bezit (een paleis aan de Via Condotti, vlak bij de Spaanse trappen, en Villa Malta op de Aventijn) worden als extraterritoriaal beschouwd, net als andere diplomatieke vertegenwoordigingen. Op de Aventijn, de zuidelijkste heuvel van de zeven heuvelen van Rome, stuitte ik geheel onverwachts op deze Villa Malta. Ik was er verbaasd over en heb wat foto’s genomen zodat ik het later uit kon zoeken. Op de Aventijn kan je trouwens door het sleutelgat van de Villa Malta kijken om een verrassend aanzicht te krijgen. Ik zal niet zeggen wat je ziet, je zult het moeten doen met de mislukte foto. Ook begrijp ik nu dat de gigantische rode vlag met het witte Maltezer Kruis, dat te zien was vanuit de Villa Medici, de vlag is die op het paleis aan de Via Condotti staat.

Johanniter Orde in Nederland
En dan is er ook nog de Johanniter Orde, de protestantse tegenhanger van de Maltezer Orde. In Nederland is de Johanniter Orde in 1909 opgericht door prins Hendrik. Het lidmaatschap van de Johanniter Orde voorbehouden aan leden van de wettelijk erkende, protestante adel in Nederland. De orde heeft haar eigen activiteiten, maar werkt in voorkomende gevallen samen met de Nederlandse afdeling van de Rooms-Katholieke Maltezer Orde.

Maltezer Kruis
Deze variant van het christelijke kruissymbool werd voor het eerst gebruikt door de Maltezer orde. Het heeft vier armen, die zeer smal zijn op het snijpunt en breed op de uiteinden, die uitlopen in twee punten. Ik verwarde dit kruis altijd met het ijzeren kruis van de Pruisen en de Duiste bond maar die blijkt toch echt anders.

Verwante verwijzingen bij dit onderwerp

Website van de Nederlandse afdeling van de Souvereine Militaire Hospitaal Orde van Malta (SMHOM)
Johanniter Orde in Nederland
Official site of the Sovereign Military Order of Malta