Het begon met een flesje Italiaanse rode wijn die een vriend van me meebracht. En het voerde me verder naar de Italiaanse renaissance, de Jezuïeten en de tachtigjarige oorlog.

De Farnesi en rode wijn
De fles had een prachtig en statig etiket. Op dit etiket groot het woord Farnese en de aanduiding Montepulciano d’Abruzzo. Wijn uit Toscane en niet van de chianti-druif was de uitkomst van het gesprek dat we over de wijn hadden. Hij smaakte me zo goed dat ik er iets meer van wilde weten. Nu dacht ik al te weten dat Chianti een wijnstreek in de buurt van Florence is maar ik wist niet dat Montepulciano een stadje in Toscane is. De Farnese wijn komt echter niet uit Montepulciano maar uit de regio Abruzzen. In de Apenijnen ten oosten van Rome. De druif waarvan de wijn gemaakt is heet Montepulciano. Dat is toch goed om te weten. Dan weet je tenminste wat je bestelt en drinkt. Ik keek nog wat verder rond op de website van Farnese en er bleek een hele geschiedenis aan vast te zitten. De Farnesi waren volgens de site een machtige familie in de 16de eeuw. Ottavia Farnese en Margeritha van Oostenrijk. Het zei me eerlijk gezegd niet zoveel en we stonden op het punt om voor een paar dagen naar Rome te gaan dus liet ik er het maar even bij zitten. Wat weet ik nou eenmaal van de Italiaanse renaissance.

De Jezuïeten en de Farnesi
Een van de zaken die ik Rome graag wilde zien was de stamkerk van de jezuïeten. Deze orde heeft me altijd gefascineerd en wat is dan beter dan bij het begin te beginnen. De Wikipedia zegt er dit over: De Sociëteit van Jezus, bekend als de jezuïeten, is een kloosterorde die in 1534 werd opgericht door een groep afgestudeerde Parijse studenten, onder leiding van Iñigo Lopez de Loyola, beter bekend onder zijn Latijnse naam Ignatius van Loyola. De sociëteit werd in 1540 goedgekeurd door Paus Paulus III. Dat deze orde niet geheel omstreden is komt zeker in Nederland door de rol die ze hebben gespeeld in de contrareformatie. De contrareformatie was een reactie op de reformatie, de hervormingsbeweging van Luther en Calvijn, en werd in 1522 in gang gezet door de eerste en enige Nederlandse paus Adrianus IV. Bij veel protestanten zal dus vanuit deze geschiedenis altijd wel een diepgeworteld wantrouwen geweest zijn tegen deze jezuïeten. Voor katholieken ligt het anders. Die zien jezuïeten als kritische intellectuelen: Jezuïeten zijn vrijwel zonder uitzondering kritische intellectuelen, die als individu geen blad voor de mond nemen en ook op hun scholen hun leerlingen opvoeden tot kritische intellectuelen. Dat maakte de Jezuïeten in veel landen, zeker onder totalitaire regimes, ongeliefd, omdat dergelijke regimes door de veelal toonaangevende Jezuïeten vaak openlijk werden bekritiseerd. In Rome ben ik dus naar die moederkerk gaan kijken en ik was niet echt meteen onder de indruk. De kerk heet Il Gesù en herbergt onder andere het graf van Ignatius van Loyola. De voorgevel is deels ontworpen door Michelangelo en deels door Vignola. Hij straalt een ernstig gezag uit. Maar wat me meer verbaasde was de tekst op de voorgevel die begon met Alexander Cardinalis Farnesisus. Dat is natuurlijk de latijnse vorm van Farnese.

Paus Paulus III, oftwel Alexander Cardinalis Farnesisus
Zoals gezegd ontvingen de jezuïeten hun goedkeuring onder Paus Paulus de derde. En ook hij was dezelfde persoon als kardinaal Alexander Farnese! Nadat de Medici-paus Clemens overleden was na het eten van de Groene knolamaniet, het polonium van die dagen, werd deze Alessandro Farnese in 1534 paus. Hij blijft dit tot 1549. En het was ook deze paus Paul de derde die de grootvader was van Octavio Farnese, de man van Margeritha.

De Farneses en de Tachtigjarige oorlog
Thuisgekomen wilde ik dus nog wel wat meer weten van deze familie Farnese. Het was een zeer invloedrijke familie in het Italië van de renaissance. Ze blijken belangen gehad hebben in de Nederlanden en bij ons bekender onder hun toenmalige titel, de hertogen van Parma. De eerdergenoemde Margaritha van Oostenrijk is bij ons beter bekend als Margaretha van Parma. Ze was de buitenechtelijke dochter van Keizer Karel de Vijfde, de Habsburger met het centenbakje. Keizer Karel had namelijk een vruchtbare verhouding gehad met de Vlaamse bediende Johanna van der Gheynst.

Margaretha was twee keer getrouwd. De eerste keer trouwde ze met de hertog van Florence, Alexander de Medici. Deze neef van de Groene knolamaniet Paus Clemens werd al een jaar na het huwelijk vermoord. Daarna trouwde Margaretha met Ottavio Farnese. Haar halfbroer Filips de tweede vraagt haar in 1559 regent van de Nederlanden te worden en ze staat haar mannetje tot ze opgevolgd wordt door Hertog Alva. Later wordt haar zoon Alexander Farnese regent over de Nederlanden en hij is de man achter de val van Antwerpen.

Via Giulia
Ook in de prachtige straat Via Giulia trof ik trouwens nog een verwijzing aan naar de familie Farnese. Een straat en een gigantisch palazzo. In dit paleis is tegenwoordig de Franse ambassade gevestigd. De tuin van het paleis grenst aan de straat. Aan de overkant van de rivier blijkt ook nog een villa Farnese te zijn maar die heb ik niet gezien. Het palazzo ligt ten noorden van de Tiber. Het kleinere, haakvormige gebouw zuidwestelijk en aan de overkant van de Tiber is de Villa Farnese. Zie deze luchtopname van Palazzo Farnese in Rome.
Verwante verwijzingen bij dit onderwerp

Farnese wine
Abruzzen
Farnese