Eigenlijk wilde ik het even kort hebben over restaurant Stigter aan de ceintuurbaan in Amsterdam. Ik heb hier afgelopen dinsdag gegeten. Ik heb er wat foto’s gemaakt en die geven een aardig beeld. Ik at er een heerlijk stuk kabeljauw en deze vis is interessanter.

Kabeljauw
Is een vissoort die voorkomt in de Atlantische Oceaan. Gemiddeld is hij 80 tot 90 centimeter lang. De grootste vangplaatsen zijn Newfoundlandbank, de Lofoten en de Doggersbank. Het vlees van de kabeljauw is fijn van smaak en heeft een losse structuur. Kleine kabeljauw heet gul. Gedroogde kabeljauw heet stokvis en gefrituurde stukken kabeljauw heet kibbeling.

Etymologie kabeljauw
Het woord kabeljauw is niet met zekerheid te herleiden tot een bron. In het Nederlands bestaat het al vanaf de 13de eeuw en het kwam via het Frans en het Spaan bij ons terecht. En vanaf daar zijn de deskundigen het spoor bijster.

Hoekse en Kabeljauwse twisten
Deze twisten hebben in ieder geval bij mij bijgedragen tot de lading van het woord kabeljauw. De Hoekse en Kabeljauwse twisten waren effectief een burgeroorlog in het graafschap Holland. Ik kan honderd keer lezen en proberen te begrijpen waar het over ging maar dat lukt me niet. Het enige dat blijft hangen is dat de Hoekse en Kabeljauwse twisten eindigden met de Zoen van Delft en dat later de Hoeken zich verzetten tegen de macht van de Habsburger keizer Maximilliaan. Als verklaring voor de benaming Hoeken en Kabeljauwen las ik deze eigenaardige verklaring:

De aanhangers van graaf Willem V werden Kabeljauwen genoemd, omdat kabeljauwen naarmate ze groter worden steeds meer gaan eten, waardoor ze nog weer groter en sterker worden en weer meer gaan eten… De tegenstanders van graaf Willem V kregen de naam Hoeken, omdat met een Hoek (=Haak) een kabeljauw gevangen kon worden.

Maar ergens anders las ik:

In het jaar 1345, toen de oorlog tussen de aanhangers van Margaretha van Henegouwen en haar zoon Willem V losbarstte, noemden de eersten zich hamati (Latijn voor van een haak voorzien), de hamaten, de anderen de umbellati (Latijn voor stokvissen), omdat zij de loden lokvissen van hun vijanden konden inslikken.

Wie zal het zeggen?