Theatrum Anatomicum, het einde van Nederlands
5 juni 2006
Woensdagavond was ik met vrienden bij een lezing over het Einde van Nederland door Robbie en de rebellen in de Waag, Amsterdam. De lezing was aan de chaotische kant en de rebellen waren meer nerveus dan opstandig. Dit was deel 3 in een serie van twaalf en ging over de Nederlandse taal. Een onderwerp dat me aan het hart gaat. De ondertitel luidde: Het einde van Nederlands. Ik dacht aan een opzettelijke schrijffout maar aan deze opvatting twijfelde ik later niet meer. Het einde van Chinees klinkt toch ook eigenaardig? Maar goed, er kwamen zeker interessante onderwerpen aan bod die desalniettemin niet veel met de Nederlandse taal uit te staan hebben. Een onderzoeker die een Indiaanse taal onderzocht, een lezing over de stad Babel, een spreker die sprak over een chip die in kleding kan en onder de huid kan worden ingeschoten, een hoogleraar Esperanto enzovoorts. Een Surinaamse spreker die wat vertelde over het Nederlands in Suriname vatte het kundig en mooi samen:
Het Nederlands is, blijft en zal zijn.
En een stukje over het mooiste woord in de Nederlandse taal. Dat was ooit onderzocht en de meeste mensen hadden geantwoord dat dit desalniettemin zou moeten zijn. De idee van de onderzoekers was dat dit te maken had met de bewegingen van de tong in de mond. Desalniettemin geeft een lekker gevoel. Ik moest denken aan Nabokov en zijn beginzin van Lolita:
Lolita, light of my life, fire of my loins. My sin, my soul. Lo-lee-ta:
the tip of the tongue taking a trip of three steps down the palate to tap,
at three, on the teeth. Lo. Lee. Ta.
Het woord gunnen
Zelf vind ik gunnen het mooiste Nederlandse woord. Gunnen, uit goedheid schenken zonder nijd of spijt zien dat een ander iets heeft of ontvangt. Om de betekenis van gunnen en om het feit dat dit ook een van de oudst overgeleverde woorden (450 n.c.) is getuige een runen inscriptie op een zwaarschede gevonden bij Bergakker, Tiel. De tekst luidt:
ha[u]thurs ann kusjam loguns
‘Ik ben (eigendom) van Hathur; ik bied zwaardklingen onderdak.’
De Waag en Rembrandt
Hoe dan ook, het bezoek aan de Waag leverde een interessant verhaal op. De zaal waarin de lezing gehouden werd was het Theatrum Anatomicum. Volgens een informatiebord was dit de zaal waarin Rembrandt van Rijn zijn inspiratie op deed voor het schilderen van de anatomische les van professor tulp. Het schilderij zou er zelfs geschilderd zijn. De informatie is echter wat vaag en ik kan nog niet met zekerheid de zaal terugvoeren tot het schilderij.
Verwijzingen bij dit onderwerp
