Het afgelopen weekeinde heb ik me verdiept in de vraag. Deze speelt in de communicatie een belangrijke rol en ik heb zelf teruggevoerd tot een grijpende beweging. Als je iets niet kan of niet mag grijpen dan moet je erom vragen. Vandaar ook de woorden begrip en begrijpen. Bij uitbreiding geldt dit ook voor de ideeënwereld. Om deze te begrijpen moet je ook vragen stellen. Het stellen van vragen kan in de vorm van smeken, bidden en eisen. Je kan ook zoeken naar een antwoord of antwoorden.

Het woord vragen
De herkomst van het woord vragen voert terug naar het oud-indische prasna wat ook vraag betekent en het is familie van het Latijnse precari dat smeken betekent. Dat is best grappig aangezien je toch vaak hoort dat iets wellicht een precaire vraag is. Iets is precair omdat de uitkomst onzeker is. Dat is ter bede, twijfelachtig. Overigens is bedelen een iteratief van bidden. Een iteratief heet ook wel een werkwoord van herhaling. Tien keer bidden om iets is dus bedelen. Zo simpel.

Het is een grijpen maar dan met woorden
Het Engelse woord voor vraag question komt van het Latijnse woord quaerare. Dat betekent trachten te krijgen, trachten te vinden. Net als in het woord queeste, enquete en questionaire. En het werkwoord to ask is verwant met ons woord eisen wat oorspronkelijk vragen, verlangen of zoeken betekende. Vragen is dus kort te omschrijven als trachten te weten of trachten te krijgen middels woorden. Het is een grijpen maar dan met woorden.

Herkomst van het vraagteken
Ik vroeg me tijdens deze zoektocht af waar het vraagteken vandaan kwam. En het grappige is dat dit ook na lang zoeken een vraagteken blijft. Een verklaring was dat het een afkorting was van het woord quaestio. De auteur van deze stelling kwam later met een andere verklaring:

Later schreef Treebus in het tijdschrift Onze Taal (juli/augustus 2001) dat er een andere, aannemelijkere verklaring is. Volgens dat verhaal is het vraagteken ontstaan in de Karolingische tijd (achtste of negende eeuw). In de kloosterschrijfschool van Tours werd toen het schrift- en tekensysteem geüniformeerd, wat ook nieuwe leestekens opleverde. Aan het eind van een vragende zin gebruikte men een teken dat waarschijnlijk aan de muzieknotatie is ontleend: twee verbonden, naar rechts omhoog wijzende boogjes of haakjes met een punt eronder. Dit teken, het ‘quilisma’, zou het in verschillende varianten ruim zes eeuwen uithouden. Enige decennia na de uitvinding van de boekdrukkunst gaf de Venetiaanse drukker Aldus Manutius (ca. 1450-1515) het teken de huidige vorm.

Verwijzingen bij dit onderwerp

• Question mark
• Vraagteken en uitroepteken?