Dat is ook nog eens een mooi woord. Ik ben al een tijd bezig met kleurnamen en hun geschiedenis. Die voert al snel een paar duizend jaar terug en je komt in een geheimzinnige, pre-industriële wereld. Een wereld van stoffenhandelaren die hun stoffen kleurden met de meest uiteenlopende middelen. Ik schreef op mijn website al over karmijn en karmozijn. Nu werk ik aan een stukje over scharlaken. Alleen al de herkomst van het woord is spannend. Het woord gaat via het Perzisch en het Arabisch weer terug op het Latijn. Van Sigillatus, naar siqillat, naar saqerlat. En de associatie met de stoffen leidde hier tot het woord Scharlaken.

Scharlaken de kleur
Scharlaken is dus de benaming voor een kleur. Ongeveer hetzelfde als vuurrood. Ik las ook dat het traditioneel de kleur van een kaarsvlam is en dat het soms gebruikt wordt om aan de kleur van een vlam te refereren. Ook wordt de kleding van hoogwaardigheidbekleders in de Katholieke kerk scharlaken genoemd. Dit heeft ermee te maken dat de productie van kleding in deze kleur enorm kostbaar was. Het werd gemaakt door het pigment van de kermesluis te gebruiken. En je had heel wat van die luizen nodig om een mantel te kleuren.

De scharlaken vrouw
Je hebt ook de scharlaken vrouw. Die vind je in de Bijbel. De betekenissen van een scharlaken vrouw zijn:

* (eufemistisch; schertsend) lichte vrouw
* (beledigend) rooms-katholieke Kerk
* (bijbel) hoer van Babylon

Openbaring 17:3-4 En ik zag een vrouw zitten op een scharlakenrood beest, dat vol was van Godslasterlijke namen. En de vrouw was gehuld in purper en scharlaken en rijk versierd met goud, edelgesteente en paarlen, en zij had in haar hand een gouden beker, vol gruwelen, en de onreinheden van haar hoererij.
Openbaring 17:5 En op haar voorhoofd was een naam geschreven, een geheimenis het grote Babylon, moeder van de hoeren en van de gruwelen der aarde.

Scharlaken en de Bijbel
Nu we het toch over de Bijbel hebben. Jezus droeg op weg naar zijn kruisiging een scharlaken mantel: De soldaten trokken Hem zijn kleren uit en Hingen hem een rode mantel om. De andere evangelisten hebben het overigens over een purperen mantel. Ik vond na lang zoeken ooit een zorgvuldige uitleg over deze verwarrende toestand:

Een scharlaken mantel
Mattheus 27:28 En na hem zijn kleren uitgetrokken te hebben, hingen zij hem een scharlaken mantel om.

Een purpuren bovenkleed
Markus 15:17, Nieuwe Bijbelvertaling Ze trokken hem een purperen gewaad aan, vlochten een kroon van doorntakken en zetten hem die op.
Johannes 19:2 En de soldaten vlochten een kroon van dorens en zetten die op zijn hoofd en tooiden hem met een purperen bovenkleed.

Met de kleur purper, zoals die gebruikt wordt in bepaalde Romeinse kledingstukken, werd vrijwel elke kleur aangeduid waarin zowel rood als blauw voorkwam. De evangelieschrijvers zijn het er duidelijk over eens dat de mantel een rode tint had. Lichtweerkaatsing en andere effecten zullen het kleed verschillende kleurnuances gegeven hebben. “Men gaf de naam purper aan elke kleur die iets rood in zich had en regelmatig worden deze verschillende kleuren met dezelfde naam aangeduid”, aldus Barnes’ New Testament Notes. En insgelijks wordt ook in Treasury of Scripture Knowledge uitgelegd: “Markus noemt het een purperen mantel; maar door porphura wordt elke rode kleur aangeduid; en de woorden kokkinos, scharlaken, en porphura, purper, worden niet zelden verwisseld”.

Meer scharlaken
De scharlaken wasplaat, de scharlaken lobelia, de scharlaken fuchsia en de scharlaken aardbei. De scharlaken wasplaat zou wel eens familie kunnen zijn van de zwartwordende wasplaat en de stinkende wasplaat! En op zijn beurt is de scharlaken lobelia wellicht familie van de tuinlobelia (lobelia is genoemd naar een botanicus Lobelius oftewel Matthias de l’Obel). Ook is er een lidcactus met scharlaken bloemen en hebben de bloemen van pijpje lak, Adonis en Rochea deze kleur. Er is er een Senegalees schrijfster die Het Scharlaken lied schreef.

Trivia over scharlaken
Voor de liefhebbers van trivia:

• Er is een vogeltje dat heet het scharlaken schijnpaapje. Een ander volgeltje heet de Scharlakenrode wever.
• De vertaling van een Kuifje album heet De schat van Scharlaken Rackham (Le Trésor de Rackham le Rouge).
• Het hexideciamale trio voor de kleur scharlaken is #FF2400
• Er is een beroemd avonturenboek dat heet de Scharlaken Pimpernel. Het werd geschreven door Barones Emmuska Orczy
• De Scarlet Pimpernel is op zijn beurt een bloem. De Anagallis arvensis. Inhet Nederlands noemen wij dit bloemetje de Rode Guichelheil. Zoeen naam verzin je toch niet.

Er zit een scharlaken schijnpaapje op de Rode Guichelheil.