De vier temperamenten van Hippocrates van Kos
15 november 2005
Veel van de modellen over persoonlijkheid, gedrag en communicatie gaan uit van vier typen. Dat zal dan wel niet geheel toeval zijn en ik zal een aantal van deze kwadranten opsommen en de assen die ze opmaken. Ik zal beginnen bij het begin namelijk bij de ontdekker van asperine: Hippocrates van Kos. Hij wordt beschouwd als de grondlegger van de Westerse geneeskunde en op hem zweren artsen de eed. Dit is het verhaal over de vier temperamenten:
Hij was ervan overtuigd dat gezondheid bij de mens afhing van de balans tussen lichaamssappen; onbalans zou ziekte veroorzaken. Dit wordt de leer der humores genoemd. Het menselijk lichaam zou bestaan uit vier soorten lichaamssappen:slijm, bloed, gele gal en zwarte gal De fysieke en mentale toestand (het temperament) en ziekteverschijnselen werden verklaard uit het bestaande gehalte aan de verschillende sappen. Een teveel aan slijm (flegma) zou een flegmatisch of kalm temperament tot gevolg hebben; een teveel aan bloed een ’sanguine’ of optimistisch, gepassioneerd temperament; een teveel aan gele gal een ‘cholerisch’ of prikkelbaar, opvliegend temperament; en een teveel aan zwarte gal een melancholisch, depressief temperament. Een onbalans zou behandeld moeten worden met een dieet.
Vier lijkt overigens een belangrijke rol te spelen bij categorieën. Kijk ook eens bij de vier stijlen van communicatie volgens Merrill en Reid en de vier bronnen van geluk volgens Aristoteles en Plato.
10 februari 2007 op 16:45
Ik las dit:
In de zeventiende eeuw werd gematigdheid gebezigd als synoniem van temperatura of temperamentum, het volgens de traditionele galenische geneeskunde juist uitgebalanceerde mengsel van lichaamsvochten.
Het bracht me op een goed spoor. Het woord temperament heb ik altijd in verband gebracht met pit, met bokkigheid, heethoofdigheid etcetera. Maar de grondvorm komt van het Latijn en betekent mengen. Het mengsel van de vier lichaamsvochten bepaald iemands aanleg. Als iemand dus veel temperament heeft betekent het eigenlijk dat er een onevenwichtig mengsel aan sappen is.
Het woord temperen komt voort uit dezelfde vorm. Mengen. Water bij de wijn doen of melk aan de koffie toevoegen. En ik doe maar een gok maar ik kan me zo voorstellen dat temperatuur een middenweg is tussen warm en koud.
10 februari 2007 op 16:45
En over Claudius Galenus:
Centraal in het denken van Galenus stond het gedachtegoed van Hippocrates’ theorie dat het menselijk lichaam bestaat uit vier lichaamssappen of humores, te weten slijm, bloed, gele gal en zwarte gal, en dat elk sap een bepaald temperament vertegenwoordigt. Onbalans in hoeveelheden van een of meer van deze sappen zou ziekte en andere stoornissen veroorzaken. Een disbalans werd behandeld door middel van een dieet. Nieuw was dat Galenus deze sappen koppelde aan vier grondkwaliteiten: warm, koud, vochtig en droog. Ook geloofde hij in de theorie van de drievoudige bloedcirculatie.
24 maart 2007 op 16:46
Het is wellicht wat overdreven om Hippocrates de uitvinder van Aspirine te noemen. Hippocrates kende de werking van Salicylzuur, dat uit de bast van de Salix (plantenfamilie van de wilgen) werd gewonnen. De echte uitvinder van Aspirine is niet onomstreden:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Aspirine
29 oktober 2007 op 17:48
Hoe oud is de boom van Hippocrates precies? daar ben ik wel benieuwd naar. Ik vind het ook nogal overdreven om Hippocrates de uitvinden van de aspirine te noemen. Thanks Joost !
Groetjen
29 oktober 2007 op 17:48
dikzk